السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

493

تفسير الميزان ( فارسي )

توابع پدرانند و به همين جهت به پدران حق مىدادند كه در فرزندان خود همه رقم تصرف حتى كشتن و فروختن و تصرفات ديگر را بكنند . يا از اين جهت تملك مىكردند كه خصوصياتى كه در آنان بوده آنان را بر اين مىداشت كه خيال كنند كه ما فوق افراد مجتمعند و افراد هم پايه و هم وزن و در منافع شريك آنان نيستند و حق دارند كه در جامعه حكمرانى نموده و از هر لذتى لب لباب آن را به خود اختصاص دهند و در نفوس افراد مجتمع همه رقم دخل و تصرف نموده حتى آنان را زير يوغ بردگى خود درآورند ، پس معلوم شد اصل اساسى در مساله برده گيرى همان حق اختصاص و تملك على الاطلاقى بوده كه انسانهاى زورمند براى خود قائل بوده‌اند ، و نيز معلوم شد كه اين روش ناپسند را نسبت به طائفه مخصوصى اجرا نمىكردند ، بلكه هر ضعيفى را بدون استثنا محكوم به رقيت خود مىدانستند ، تنها كسانى مستثنا بودند كه مثل خودشان زورمند و در وزن اجتماعى هم سنگشان باشند ، از اينان گذشته هيچ مانعى از برده گرفتن بقيه افراد مجتمع برايشان نبود ، و عمده اين بقيه سه طائفه بودند : 1 - دشمنانى كه با آنان سر جنگ داشتند 2 - فرزندان خرد و ضعيف آنان و همچنين زنان نسبت به اولياى خودشان 3 - هر مغلوب ذليلى نسبت به غالب عزت يافته خود . 3 - سير تاريخى برده گيرى : گر چه تاريخ شيوع سنت برده گيرى در مجتمع بشرى در دست نيست ، ليكن چنين به نظر مىرسد كه اين سنت نخست در باره اسراى جنگى معمول و سپس در باره زنان و فرزندان عملى شده باشد ، براى اينكه آن مقدار كه در تاريخ امم قوى و جنگى به قصص و حكايات و قوانين و احكام مربوط به سنت برده گيرى اسراى جنگى برمىخوريم به داستانهاى برده گيرى زنان و فرزندان برنمىخوريم . اين سنت در بين جميع ملل و امم متمدن قديم مانند هند ، يونان ، روم و ايران و همچنين در بين اديان آسمانى آن روز مثل دين يهود و نصارا - به طورى كه از انجيل و تورات استفاده مىشود - رواج داشته است ، تا اينكه اسلام ظهور نموده و پس از انفاذ و امضاء اصل اين سنت تضييقات زيادى در دائره آن و اصلاحاتى در احكام و قوانين آن كرد ، تا اينكه در اثر آن تضييقات اسلام ، سرانجام اين سنت به اينجا كشيد كه در هفتاد سال قبل در كنفرانس بروكسل به طور كلى لغو گرديد . « فردينان توتل » در معجم خود كه در باره اعلام شرق و غرب نوشته در صفحه « 219 » مىگويد : مساله برده گيرى در بين ملل قديم شايع بود ، و اين برده ها از همان اسراى جنگى و طوائف مغلوبه بودند ، و اين روش در بين يهود و يونانيها و روميها و عرب جاهليت و همچنين در